გრეისონის სკალა - NDE-ს შეფასების სამეცნიერო ინსტრუმენტი

გრეისონის სიკვდილისპირა გამოცდილების სკალა (Greyson’s Near-Death Experience Scale)

პროფესორმა და ფსიქიატრმა ბრიუს გრეისონმა შეიმუშავა სიკვდილისპირა გამოცდილების (NDE) სკალა, რომელიც მკვლევარებსა და რესპონდენტებს ამ გამოცდილების სიღრმის განსაზღვრაში ეხმარება. სკალა წარმოადგენს 16 კითხვისგან შემდგარ სტანდარტიზებულ კითხვარს. თითოეული პასუხი ფასდება 0-დან 2 ქულამდე და ოთხ ძირითად კომპონენტს ზომავს: კოგნიტურს, აფექტურს, პარანორმალურსა და ტრანსცენდენტურს.

კოგნიტური კომპონენტი

1. დრო თითქოს აჩქარდა ან შენელდა? 0 = არა; 1 = დრო თითქოს ჩვეულებრივზე სწრაფად ან ნელა გადიოდა; 2 = თითქოს ყველაფერი ერთდროულად ხდებოდა, ან დრო გაჩერდა, ანდა სრულიად დაკარგა აზრი.

2. აგიჩქარდათ თუ არა ფიქრები (აზროვნება)? 0 = არა; 1 = ჩვეულებრივზე მეტად; 2 = წარმოუდგენლად ამიჩქარდა.

3. წარმოგიდგათ თუ არა თვალწინ სცენები თქვენი წარსულიდან? 0 = არა; 1 = გამახსენდა ბევრი წარსული მოვლენა; 2 = ჩემმა წარსულმა თვალწინ გამირბინა, ჩემი კონტროლის მიღმა.

4. თითქოს უცებ გაიგეთ (შეიმეცნეთ) თუ არა ყველაფერი? 0 = არა; 1 = ყველაფერი საკუთარ თავზე ან სხვებზე; 2 = ყველაფერი სამყაროს შესახებ.

აფექტური კომპონენტი

5. გქონდათ თუ არა სიმშვიდის ან სიამოვნების შეგრძნება? 0 = არა; 1 = შვება ან სიმშვიდე; 2 = წარმოუდგენელი სიმშვიდე ან სიამოვნება.

6. გქონდათ თუ არა სიხარულის შეგრძნება? 0 = არა; 1 = ბედნიერება; 2 = წარმოუდგენელი სიხარული.

7. იგრძენით თუ არა ჰარმონია ან ერთიანობა სამყაროსთან? 0 = არა; 1 = ვიგრძენი, რომ აღარ ვიყავი კონფლიქტში ბუნებასთან; 2 = ვიგრძენი ერთიანობა, ან რომ ერთი მთლიანობა ვიყავი სამყაროსთან.

8. დაინახეთ თუ არა, ან იგრძენით თუ არა თავი გარშემორტყმულად კაშკაშა სინათლით? 0 = არა; 1 = უჩვეულოდ კაშკაშა სინათლე; 2 = აშკარად მისტიკური ან იმქვეყნიური წარმოშობის სინათლე.

პარანორმალური კომპონენტი

9. იყო თუ არა თქვენი შეგრძნებები ჩვეულებრივზე უფრო მძაფრი? 0 = არა; 1 = ჩვეულებრივზე უფრო მძაფრი; 2 = წარმოუდგენლად უფრო მძაფრი.

10. გქონდათ თუ არა განცდა, რომ ექსტრასენსორული აღქმით იცოდით სხვაგან მიმდინარე მოვლენების შესახებ? 0 = არა; 1 = დიახ, მაგრამ ფაქტები არ გადამოწმებულა; 2 = დიახ, და ფაქტები გადამოწმდა.

11. იხილეთ თუ არა სცენები მომავლიდან? 0 = არა; 1 = სცენები ჩემი პირადი მომავლიდან; 2 = სცენები მსოფლიოს მომავლიდან.

12. იგრძენით თუ არა სხეულიდან განცალკევება? 0 = არა; 1 = დავკარგე ჩემი სხეულის აღქმა; 2 = აშკარად დავტოვე ჩემი სხეული და ვარსებობდი მის მიღმა.

ტრანსცენდენტული კომპონენტი

13. თითქოს შეხვედით თუ არა რაღაც სხვა, არაამქვეყნიურ სამყაროში? 0 = არა; 1 = რაღაც უცნობ და უცნაურ ადგილას; 2 = აშკარად მისტიკურ ან არაამქვეყნიურ სამყაროში.

14. თითქოს შეხვდით თუ არა მისტიკურ არსებას ან ძალას, ან გაიგონეთ თუ არა ამოუცნობი ხმა? 0 = არა; 1 = გავიგონე ხმა, რომლის ამოცნობაც ვერ შევძელი; 2 = შევხვდი კონკრეტულ არსებას, ან გავიგონე აშკარად მისტიკური თუ არაამქვეყნიური წარმოშობის ხმა.

15. ნახეთ თუ არა გარდაცვლილები ან რელიგიური ფიგურები? 0 = არა; 1 = ვიგრძენი მათი ყოფნა; 2 = რეალურად დავინახე ისინი.

16. მიხვედით თუ არა საზღვართან ან დაბრუნების შეუძლებლობის წერტილთან? 0 = არა; 1 = მივედი საბოლოო შეგნებულ გადაწყვეტილებამდე, რომ „დავბრუნებოდი“ სიცოცხლეს; 2 = მივედი ბარიერთან, რომლის გადაკვეთის უფლებაც არ მქონდა, ან „უკან გამომაგზავნეს“ ჩემი ნების საწინააღმდეგოდ.

ქულების დათვლა:

16-ვე პუნქტის ჯამი = სიკვდილისპირა გამოცდილების სკალის საერთო ქულა. 7 ან მეტი ქულა ითვლება სიკვდილისპირა გამოცდილებად. 

იმ ადამიანთა ჯგუფში, რომლებმაც სიკვდილისპირა გამოცდილება გადაიტანეს, საშუალო ქულა 15 იყო.

სიკვდილისპირა გამოცდილების ტიპის განსაზღვრა ქულებით:

კოგნიტური ტიპი = კოგნიტური კომპონენტის ქულა 5 ან მეტი.

ტრანსცენდენტული ტიპი = კოგნიტური კომპონენტის ქულა 5-ზე ნაკლები და ტრანსცენდენტული კომპონენტის ქულა 5 ან მეტი.

აფექტური ტიპი = კოგნიტური და ტრანსცენდენტული კომპონენტების ქულები თითოეული 5-ზე ნაკლები, და აფექტური კომპონენტის ქულა 5 ან მეტი.

პარანორმალური ტიპი = კოგნიტური, ტრანსცენდენტული და აფექტური კომპონენტების ქულები თითოეული 5-ზე ნაკლები, და პარანორმალური კომპონენტის ქულა 5 ან მეტი.

კლასიფიკაციას არ ექვემდებარება = არცერთი კომპონენტის ქულა არ არის 5 ან მეტი.

გამოყენებული ლიტერატურა:

1. Greyson, B. (1983). The Near-Death Experience Scale: Construction, reliability, and validity. Journal of Nervous & Mental Disease, 171, 369-375.

2. Greyson, B. (1985). A typology of near-death experiences. American Journal of Psychiatry, 142, 967-969.

3. Greyson, B. (1990). Near-death encounters with and without near-death experiences: Comparative NDE Scale profiles. Journal of Near-Death Studies, 8, 151-161.

4. Lange, R., Greyson, B., & Houran, J. (2004). A Rasch scaling validation of a ‘core’ near-death experience. British Journal of Psychology, 95, 161–177.

5. Graves, L. (Summer 2007). Altered States. University of Virginia Magazine.

6. International Association for Near-Death Studies (IANDS) - Greyson’s Near-Death Experience Scale.